Ρωσία-Συρία-ΗΠΑ: Οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί, εργαλείο παραγωγής διαπραγματευτικής ισχύος…

Diplomacy 358

H ανάλυση του Νίκου Χατζή του τεύχους Μαρτίου ήταν για ακόμη μια φορά προφητική και την παραθέτουμε παρακάτω. Μια νέα ανάλυση για το σκηνικό που εξελίσσεται στη Συρία μετά την έναρξη αποχώρησης των Ρώσων αλλά και την άνοδο του ISIS στη Λιβύη υπάρχει στο νέο μας τεύχος, Απριλίου, στα περίπτερα στις 01-04.

 

 

Η εξυπηρέτηση των συμφερόντων του γενικού πληθυσμού στη Συρία γίνεται ο κεντρικός διαπραγματευτικός στόχος κάθε προσπάθειας άμεσης και διαρκούς ειρήνευσης, ενώ η Ρωσία και ο Άσαντ αναβαθμίζουν τη θέση τους τόσο στα πολεμικά μέτωπα όσο και διαπραγματευτικά. Οι ΗΠΑ κινητοποιούν τα αεροσκάφη εγγύς υποστήριξης Α-10 αναπροσαρμόζοντας τον επιχειρησιακό προσανατολισμό τους.

Του Νίκου Χατζή, Αναλυτή Σύγχρονης Γεωπολιτικής-Συμβούλου Διαπραγματεύσεων, www.negotiation.gr

Παύση των διαπραγματεύσεων…

«Από την πρώτη ημέρα των διαπραγματεύσεων κατέστησα σαφές ότι δεν είμαι διατεθειμένος να διεξάγω συνομιλίες για τις συνομιλίες, ενώ και ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ επισήμανε το ίδιο. Ο ΟΗΕ δεν μπορεί να επιτρέψει διαδικαστικά θέματα να γίνουν πιο σημαντικά από τις συνέπειες της ανθρωπιστικής κρίσης για τον λαό της Συρίας, που αναμένει από εμάς αυτήν τη φορά όχι μια διάσκεψη αλλά κάτι πιο χειροπιαστό για τον ίδιο. Έτσι, έλαβα την απόφαση για την προσωρινή παύση της διαδικασίας. Δεν πρόκειται για τερματισμό. Δεν είναι αποτυχία των συνομιλιών… Έχω ήδη ορίσει ημερομηνία για τις επόμενες συνομιλίες, την 25η Φεβρουαρίου», δήλωνε στις 3 Φεβρουαρίου 2016 ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ για τη Συρία Στέφαν ντε Μιστούρα.

Διαπραγματευτικός στόχος: Το συμφέρον του γενικού πληθυσμού

Οι αριθμοί της ετήσιας έκθεσης των προγραμμάτων παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας του ΟΗΕ είναι αποκαλυπτικοί για το μέγεθος της ανθρωπιστικής κρίσης στη Συρία: 13,6 εκατομμύρια άνθρωποι χρήζουν ανθρωπιστικής βοήθειας. Οι Σύριοι γίνονται πρόσφυγες με καταιγιστικό ρυθμό· 50 οικογένειες ανά ώρα κάθε μέρα εγκαταλείπουν τις εστίες τους, ενώ τουλάχιστον ένα εκατομμύριο άνθρωποι στα κέντρα φιλοξενίας προσφύγων στερούνται την απαραίτητη (διεθνή) ανθρωπιστική βοήθεια προκειμένου να εξυπηρετήσουν τις βασικές καθημερινές ανάγκες τους. Η εφημερίδα Guardian παρουσίασε στοιχεία (11 Φεβρουαρίου 2016) σύμφωνα με τα οποία 400.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στη Συρία από το ξέσπασμα της πεντάχρονης εμφύλιας σύγκρουσης και η χώρα μετράει άλλους 70.000 νεκρούς από την αδυναμία πρόσβασης στα βασικά αγαθά της καθημερινής διαβίωσης όπως το καθαρό νερό και η ιατρική περίθαλψη. Από τις συγκρούσεις έχουν τραυματιστεί 1,9 εκατομμύρια άνθρωποι. Το προσδόκιμο ζωής για τους κατοίκους της Συρίας έχει μειωθεί από τα 70 χρόνια (2010) στα 55,4 χρόνια (2015). Το συνολικό οικονομικό κόστος του εμφυλίου εκτιμάται στα 255 δισεκατομμύρια δολάρια. Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη από τη διασπορά ναρκών σε εκτεταμένες περιοχές, τα μη εκραγέντα πυρομαχικά διαφόρων τύπων, τους βομβαρδισμούς με βόμβες-βαρέλια των κυβερνητικών δυνάμεων και τον απάνθρωπο βασανισμό αμάχων και αιχμαλώτων πολέμου από τους τζιχαντιστές, τις περισσότερες φορές μέχρι θανάτου. Το τραγικό σκηνικό των προσφύγων συμπληρώνει το καθημερινό μαρτύριο του εξαναγκασμού στην πείνα με χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό της πόλης Μαντάγια. Πρώην τουριστικό θέρετρο της Συρίας έχει μετατραπεί σήμερα (όπως και άλλες 15 πόλεις) σε πόλη-φάντασμα, όπου οι υποσιτισμένοι κάτοικοί της βρέθηκαν παγιδευμένοι από τη μια μεριά μεταξύ των αντρών της Χεζμπολάχ του Λιβάνου και των κυβερνητικών δυνάμεων του Άσαντ και από την άλλη των δυνάμεων της αντιπολίτευσης. Η παραπάνω τραγική κατάσταση απεικονίζει τον (άμεσα) επείγοντα χαρακτήρα των διαπραγματεύσεων, με ουσιαστικό ζητούμενο τον τερματισμό της ανθρωπιστικής καταστροφής για τους αμάχους και τον γενικό πληθυσμό της Συρίας, που βρίσκεται εγκλωβισμένος μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών.

Δυναμική εξελίξεων υπέρ Ρωσίας- Άσαντ

11 Φεβρουαρίου: Γίνεται γνωστό ότι μαχητές των Μονάδων Προστασίας του Κουρδικού Λαού (YPG) με την κάλυψη της Ρωσικής Αεροπορίας κατέλαβαν την αεροπορική βάση Μέναγ, που βρίσκεται κοντά στα σύνορα με την Τουρκία. Το Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα υποστήριξε ότι τα ρωσικά μαχητικά πραγματοποίησαν τουλάχιστον 30 βομβαρδισμούς προκειμένου να αδρανοποιήσουν ομάδες των ανταρτών που είχαν οχυρωθεί μέσα στη βάση. Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη μεγάλη επιχείρηση του συριακού στρατού που πλησιάζει από τις νότιες περιοχές. Οι Κούρδοι μαχητές έχουν τη βάση τους στην πόλη Αφρίν, η οποία λειτούργησε ως ορμητήριο επιθέσεων στα νότια της πόλης Αζάζ, που είχαν υπό τον έλεγχό τους οι αντάρτες της αντιπολίτευσης. Οι Κούρδοι κατέλαβαν μια σειρά από χωριά ενώ οι αντάρτες τα εγκατέλειπαν, προκειμένου να συγκεντρώσουν δυνάμεις για να αντιμετωπίσουν την προέλαση των συριακών κυβερνητικών δυνάμεων που πλησίαζαν.

Η αεροπορική κάλυψη των χερσαίων επιχειρήσεων με τους ρωσικούς βομβαρδισμούς επέτρεψε στις δυνάμεις του συριακού στρατού (με την υλοποίηση παράλληλων αντικειμενικών σκοπών από σιιτικές δυνάμεις που έχουν την υποστήριξη του Ιράν) να φτάσουν σε απόσταση 25 χιλιομέτρων από τα τουρκικά σύνορα. Είναι η πρώτη φορά που οι συριακές δυνάμεις έχουν πλησιάσει σε τόσο μικρή απόσταση από την τουρκική συνοριακή γραμμή τα τελευταία 2,5 χρόνια των πολεμικών συγκρούσεων στην περιοχή. Η εξέλιξη αυτή επέτρεψε στον συριακό στρατό να θέσει υπό τον έλεγχό του την κεντρική δίοδο ανεφοδιασμού των ανταρτικών δυνάμεων της αντιπολίτευσης από την Τουρκία, αποκόπτοντας στην ουσία τους αντάρτες από τις γραμμές ανεφοδιασμού που τους κρατούσαν ετοιμοπόλεμους. Οι επιχειρήσεις διεξάγονται για την ανακατάληψη των σταθμών Bab al-Hawa και Bab al-Salam στη συνοριακή γραμμή με την Τουρκία και γίνεται ξεκάθαρο ότι η ανακατάληψή τους είναι θέμα ημερών.

Αυτή η γραμμή ανεφοδιασμού βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των διεθνών διασκέψεων, καθώς οι εκπρόσωποι των ανθρωπιστικών οργανώσεων υποστήριξαν ότι οι ρωσικοί βομβαρδισμοί δυσχέραιναν τη μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας και προσωπικού στις περιοχές γύρω από το Χαλέπι όπου διαμένει πληθυσμός περίπου 350.000 ανθρώπων. Έτσι, για την έναρξη και για τη συνέχιση των συζητήσεων οι διαπραγματευτές της αντιπολίτευσης είχαν θέσει ως ουσιαστικό αίτημα τον τερματισμό των ρωσικών αεροπορικών επιθέσεων.

Η εξέλιξη αυτή στο θέατρο των επιχειρήσεων του συριακού στρατού στη συνοριακή γραμμή με την Τουρκία άλλαξε τη δυναμική εκτέλεσής τους για τους Σύριους και τους συμμάχους τους στο έδαφος και στον αέρα, θέτοντας ως κεντρικό αντικειμενικό σκοπό την ολική ανακατάληψη του Χαλεπίου, συριακής πόλης που πριν από τον πόλεμο ήταν η πολυπληθέστερη της Συρίας. Η εκτίμηση των αμυντικών αναλυτών (11 Φεβρουαρίου) ανέφερε ότι η ανακατάληψη του Χαλεπίου υπό τη δυναμική αυτή των εξελίξεων ήταν θέμα ημερών.

«Είμαστε έτοιμοι να συζητήσουμε λεπτομέρειες για την κατάπαυση του πυρός στη Συρία», δήλωνε ο Ρώσος υφυπουργός Εξωτερικών Γκενάντι Γκατίλοφ, την ίδια ώρα που συνέβαιναν οι παραπάνω εξελίξεις στο συριακό έδαφος, μεταβάλλοντας τη σταθερή θέση της Μόσχας έναντι του πλαισίου των διαπραγματεύσεων, όπου οι Ρώσοι υποστήριζαν τη συνέχιση των αεροπορικών βομβαρδισμών και των πολεμικών επιχειρήσεων γενικότερα. «Το θέμα αυτό θα τεθεί και στη διάσκεψη του Μονάχου», τόνισε με νόημα ο Ρώσος υφυπουργός, καθώς η διάσκεψη αυτή μεταξύ των ΥΠΕΞ των ΗΠΑ και της Ρωσίας αλλά και της διεθνούς συμμαχίας για τη Συρία ακολουθούσε χρονικά τις πολεμικές εξελίξεις. Μέσα στην ίδια ημέρα (11 Φεβρουαρίου) η ρωσική διπλωματία άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης των διαπραγματεύσεων πριν από την 25η Φεβρουαρίου, που είχε τεθεί αρχικά από τον ειδικό απεσταλμένο του ΟΗΕ Στέφαν ντε Μιστούρα.

Η ένταση των αεροπορικών βομβαρδισμών και η κλιμάκωση των ρωσικών επιχειρήσεων αποδεικνύεται από το γεγονός ότι την ίδια ημέρα (11 Φεβρουαρίου) έγινε γνωστό ότι τα ρωσικά μαχητικά πραγματοποίησαν 510 αεροπορικές επιδρομές μέσα στην εβδομάδα 4-11 Φεβρουαρίου. Σύμφωνα πάντοτε με τα ίδια στοιχεία, κατά τις επιδρομές αυτές καταστράφηκαν 1.900 στόχοι! Παράλληλα η Μόσχα ανακοίνωνε ότι δύο αμερικανικά αεροσκάφη εγγύς αεροπορικής υποστήριξης A-10 Thunderbolt II, τα οποία είχαν απογειωθεί από τη βάση του Ιντσιρλίκ στην Τουρκία, κατέστρεψαν (10 Φεβρουαρίου) στόχους στο Χαλέπι.

Την ίδια ημέρα εκπρόσωπος του αμερικανικού Πενταγώνου είχε κατηγορήσει τη Ρωσία για τον βομβαρδισμό δύο νοσοκομείων στη συριακή αυτή πόλη. Η αξιοποίηση των Α-10 διαφοροποιεί τη στόχευση των αεροπορικών επιχειρήσεων στη Συρία από την πλευρά των ΗΠΑ. Δώδεκα Α-10 είχαν αναπτυχθεί τον περασμένο Οκτώβριο στο Ιντσιρλίκ για αντικατάσταση έξι F-16. Τα Warthog, όπως είναι γνωστά, θεωρούνται ιδανικά για την υποστήριξη χερσαίων επιχειρήσεων και για την εξουδετέρωση θυλάκων ανταρτικού τύπου. Υπό τη λογική αυτή, η αξιοποίηση του Α-10 στη Συρία σημαίνει στοχοποίηση-εξουδετέρωση ανταρτικών ομάδων και τζιχαντιστών, εξέλιξη που σίγουρα δεν εξυπηρετεί διπλωματικά και αμυντικά τις επιλογές του Ερντογάν.

Παράλληλα βρίσκονται σε εξέλιξη (13 Φεβρουαρίου) στρατιωτικές επιχειρήσεις στη βορειοδυτική Συρία στην περιοχή της Λαττάκειας με αντικειμενικό σκοπό την απελευθέρωση της επαρχίας Ιντλίμπ. Στο ίδιο μήκος κύματος συνεχίζονται οι επιθέσεις των συριακών στρατιωτικών δυνάμεων νοτιότερα, στην επαρχία Ντάραα, με έμφαση στην καταστροφή υποδομών άντλησης πετρελαίου και βυτιοφόρων που ελέγχονται από τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους με την αεροπορική κάλυψη των ρωσικών μαχητικών.

«Η στρατιωτική δράση της Ρωσίας στη Συρία έχει αλλάξει την πορεία του πολέμου που παρέμεινε στάσιμη για χρόνια. Ξαφνικά ο Άσαντ και οι σύμμαχοί του έχουν αποκτήσει δυναμική, ενώ οι αντάρτες που υποστηρίχτηκαν από τις ΗΠΑ τρέπονται σε φυγή», σημείωνε η εφημερίδα New York Times (11 Φεβρουαρίου). Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζον Κέρι «βρίσκεται σε δίλημμα», καθώς η ρωσική στρατιωτική επιχείρηση «αποδεικνύεται απροσδόκητα επιτυχής με τη βοήθεια που παρέχει στον Άσαντ ώστε να ανακαταλάβει κεντρικές πόλεις, τις οποίες χρειάζεται για να κρατηθεί στην εξουσία», παρατηρούσε  η ίδια εφημερίδα αποτυπώνοντας την αλλαγή των δεδομένων στο πεδίο μάχης,  ταυτόχρονα όμως και την επανατοποθέτηση της δυναμικής διπλωματικής ισχύος στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων.

Κατάπαυση των εχθροπραξιών

Την «κατάπαυση των εχθροπραξιών» στη Συρία σε χρονικό διάστημα μιας εβδομάδας από τη 12η Φεβρουαρίου αποφάσισαν οι χώρες που συμμετείχαν σε διεθνή διάσκεψη, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Μόναχο την ίδια μέρα. Η κατάπαυση των εχθροπραξιών δεν ισχύει για τις επιχειρήσεις που διεξάγονται κατά των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους και του μετώπου Al Nousra, μιας σουνιτικής οργάνωσης η οποία συνδέεται με την αλ-Κάιντα και μάχεται με τις δυνάμεις του συριακού στρατού. Οι 17 χώρες που συμμετέχουν στη Διεθνή Ομάδα Υποστήριξης της Συρίας (ISSG) συμφώνησαν παράλληλα με την κατάπαυση των εχθροπραξιών να επιταχυνθεί η διάθεση της ανθρωπιστικής βοήθειας. «Εάν δούμε υλοποίηση των δεσμεύσεων στην πράξη, θα επιστρέψουμε σύντομα στη Γενεύη», δήλωσε ο Σαλίμ αλ-Μουσλάτ εκ μέρους της διαπραγματευτικής ομάδας της αντιπολίτευσης.

Άξιζε το χαρτί της εκτύπωσης;

Στη διεξαγωγή της διάσκεψης αυτής ενεργό ρόλο είχαν οι ΥΠΕΞ των ΗΠΑ και της Ρωσίας Κέρι και Λαβρόφ, οι οποίοι υπογράμμιζαν ότι έχει σημειωθεί πρόοδος μόνο στα χαρτιά. Μερικοί διπλωμάτες στους διαδρόμους του κτηρίου της διάσκεψης σημείωναν: «Δεν άξιζε ούτε το χαρτί πάνω στο οποίο εκτυπώθηκε η συμφωνία», αποτυπώνοντας το αίσθημα ανησυχίας για τη ρεαλιστική τήρησή της και για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Οι ίδιοι διπλωματικοί κύκλοι παρατηρούσαν «αρκετά κενά», όπως ότι δεν συμπεριλήφθηκαν στη δέσμη μέτρων για την κατάπαυση των εχθροπραξιών ο τερματισμός των ρωσικών βομβαρδισμών στο Χαλέπι και το «πάγωμα» των ρωσικών επιδρομών κατά ανταρτικών ομάδων της αντιπολίτευσης που υποστηρίχθηκαν πολιτικά, διπλωματικά και υλικά από τις ΗΠΑ. Από την πλευρά του ο ΟΗΕ εμφανίστηκε αποφασισμένος να εκμεταλλευτεί κάθε δυνατό στάδιο εκεχειρίας προκειμένου να προχωρήσει στη διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας. Χρονικά, η εβδομάδα 12-19 Φεβρουαρίου προσδιορίστηκε ως καθοριστικής σημασίας προκειμένου να διαπιστωθεί η πρακτική τήρηση των συμφωνηθέντων.

Επί του πρακτέου…

Από την πλευρά του ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Τζον Κέρι παραδέχτηκε ότι το σχέδιο κατάπαυσης του πυρός ήταν αρκετά… «φιλόδοξο», δίνοντας έμφαση στην πρακτική τήρηση των όσων συμφωνήθηκαν από τις εμπλεκόμενες πλευρές και με το βλέμμα στα μέτωπα των επιχειρήσεων. «Αυτό που έχουμε εδώ είναι λέξεις στο χαρτί, ενώ αυτό που αναμένουμε να δούμε είναι πράξεις στο έδαφος», τόνισε. Σε διπλωματικό επίπεδο συγκροτήθηκε ειδική ομάδα (task force) υπό την προεδρία των ΗΠΑ και της Ρωσίας, η οποία θα παρακολουθεί την πορεία υλοποίησης των συμφωνηθέντων και θα έχει διαβουλεύσεις με τις αντιμαχόμενες πλευρές. Από την πλευρά της η Μόσχα είχε κάθε λόγο να αισθάνεται ικανοποιημένη, καθώς παρά τις αντιδράσεις των δυτικών χωρών εξασφάλισε τον επιχειρησιακώς πολεμικά ωφέλιμο χρόνο της ενδιάμεσης εβδομάδας με αντικειμενικό σκοπό την ανακατάληψη του Χαλεπίου από τις συριακές δυνάμεις.

Παραμένει… η ένταση

Την ίδια μέρα (12 Φεβρουρίου) σε συνέντευξή του στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Μπασάρ αλ-Άσαντ δήλωνε την αποφασιστικότητά του να ανακαταλάβει «όλη τη χώρα» υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα απαιτήσει χρόνο εξαιτίας της εμπλοκής περιφερειακών δυνάμεων. Ο πρόεδρος Άσαντ εξέφρασε την υποστήριξή του στις ειρηνευτικές συνομιλίες, τονίζοντας ωστόσο ότι με τις διαπραγματεύσεις δεν σημαίνει ότι «σταματούμε να πολεμάμε κατά της τρομοκρατίας». Μία μέρα μετά οι αντάρτες της αντιπολίτευσης δήλωναν στο BBC ότι θα εξακολουθήσουν να πολεμούν, επειδή εκτιμούσαν ότι η Ρωσία δεν θα σταματούσε τους βομβαρδισμούς και την υποστήριξή της στον Άσαντ. Παράλληλα εξέφραζαν σκεπτικισμό για τη διεθνή συμφωνία κατάπαυσης των εχθροπραξιών δίνοντας έμφαση στην απαίτησή τους για την αποχώρηση του Σύριου προέδρου.

Σταγόνα στον ωκεανό…

Στις αρχές Φεβρουαρίου πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο μια διεθνής διάσκεψη δωρητών για τη Συρία, όπου συγκεντρώθηκαν υποσχέσεις και βοήθεια συνολικού οικονομικού ύψους 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων, αφού καθορίστηκαν πρώτα από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Μπαν κι-Μουν τρεις άμεσες προτεραιότητες:

α) Συγκέντρωση οικονομικών κεφαλαίων 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων προκειμένου να διασφαλιστεί η άμεση διάθεση ανθρωπιστικής βοήθειας, με σκοπό να αντιμετωπιστούν οι βασικές καθημερινές ανάγκες του γενικού πληθυσμού της Συρίας και των προσφύγων.

β) Προγραμματισμός της χορήγησης μακροχρόνιας ανθρωπιστικής βοήθειας και της οργάνωσης αναπτυξιακών υποδομών για τα επόμενα χρόνια και τις επόμενες δεκαετίες με γενικό ζητούμενο τη σταθεροποίηση της Συρίας μετά τον τερματισμό των συγκρούσεων.

γ) Αναζήτηση λύσεων και κατάρτιση υποδομών για την αποτελεσματικότερη προστασία των πολιτών της Συρίας με έμφαση στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η διεξαγωγή της διάσκεψης χαρακτηρίστηκε επιτυχής για το ύψος των οικονομικών κεφαλαίων που συγκέντρωσε, τα οποία όμως είναι λιγότερα από το 5% επί του συνόλου των ζημιών οικονομικού ύψους 255 δισεκατομμυρίων δολαρίων που έχει υποστεί η Συρία από τον Μάρτιο του 2011, οπότε και άρχισαν οι εμφύλιες συγκρούσεις. Είναι ξεκάθαρο ότι η υλοποίηση των παραπάνω δράσεων προϋποθέτει την επιτυχή κατάληξη των διαπραγματεύσεων και τον τερματισμό των αιματηρών συγκρούσεων, προκειμένου να υπάρξει το κατάλληλο πολιτικό και διπλωματικό πλαίσιο.

Geneva III

Ο κύκλος διαπραγματεύσεων για την επίλυση του προβλήματος της Συρίας την τρέχουσα περίοδο δρομολογήθηκε στη Γενεύη με τη διαμεσολάβηση του ΟΗΕ και είναι γνωστός ως Geneva III. Προηγήθηκαν η Geneva I (2012) και η Geneva II (2014), που απέτυχαν όμως να επιλύσουν το πρόβλημα της αιματηρής εμφύλιας διαμάχης στη Συρία μετά το ξέσπασμα της «Αραβικής Άνοιξης» το 2011. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ενέκρινε την απόφαση «2254» (18 Δεκεμβρίου 2015), η οποία δρομολόγησε έναν οδικό χάρτη για την ειρήνευση στη Συρία και περιλαμβάνει την ενεργοποίηση πλαισίου διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης (από τις αρχές Ιανουαρίου του 2016). Προβλέπει επίσης τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών -σε διάστημα 18 μηνών- και τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης, δεν ξεκαθαρίζει όμως το μέλλον του προέδρου Άσαντ.

Στις διαπραγματεύσεις συμμετέχουν η κυβέρνηση της Συρίας και το κύριο μπλοκ της αντιπολίτευσης μέσω της Επιτροπής Υψηλής Διαπραγμάτευσης (HNC), το οποίο έχει την υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας. Δεν συμμετέχουν οι Κούρδοι της Συρίας (PYD) που χαρακτηρίζονται από την Τουρκία «τρομοκράτες», το αυτοαποκαλούμενο Ισλαμικό Κράτος και το Μέτωπο al-Nusra. Η ατζέντα των διαπραγματεύσεων αναλύεται στην πιθανή (ολική) κατάπαυση του πυρός, στην απελευθέρωση των αιχμαλώτων πολέμου, στη διάθεση ανθρωπιστικής βοήθειας, ιδίως στις περιοχές που έχουν καταστραφεί ολοσχερώς, και στην αντιμετώπιση της απειλής των τζιχαντιστών.

Με τον ηγετικό ρόλο των ΗΠΑ οι δυτικές χώρες συνασπίστηκαν γύρω από την υποστήριξη της συριακής αντιπολίτευσης και τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Σαουδικής Αραβίας. Αυτή η ισορροπία διπλωματικής δυναμικής άρχισε σταδιακά να αλλάζει με την ενεργό υποστήριξη της Ρωσίας στον Άσαντ, η οποία υλοποιήθηκε στρατιωτικά στα πεδία των μαχών προκαλώντας σύγχυση στη Δύση.

Η προέλαση των συριακών δυνάμεων στα μέτωπα των συγκρούσεων αναβάθμισε επιχειρησιακά τόσο τον Άσαντ όσο και τη Ρωσία, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη διπλωματική δυναμική τους στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η υλοποίηση των αντικειμενικών σκοπών των πολεμικών επιχειρήσεων μπορεί να ακολουθηθεί από την ελάττωση της έντασης των επιθετικών ενεργειών στις περιοχές που περιλαμβάνονται στο σχέδιο κατάπαυσης των εχθροπραξιών. Η διάσταση αυτή σε συνδυασμό με τη διπλωματική δυναμική των εξελίξεων ευνοεί τη Μόσχα και καθιστά δύσκολη τη θέση της συριακής αντιπολίτευσης και των συμμάχων της, η οποία φαίνεται από την πρώτη στιγμή να μην αποδέχεται την κατάπαυση και να συνεχίζει να πολεμά.

Η υλοποίηση μιας διαπραγματευτικής ειρηνευτικής λύσης στη Συρία γίνεται ακόμη πιο δύσκολη από την ανάγκη που υπάρχει να εφαρμοστεί τοπικά και σε κάθε πόλη ξεχωριστά, λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι στο ευρύτερο πλαίσιο υποστήριξης της αντιπολίτευσης δραστηριοποιούνται 1.500 ανταρτικές ομάδες. Η πραγματικότητα αυτή απαιτεί την ανάπτυξη ειδικών υποδομών εφαρμογής και παρατήρησης των συμφωνηθέντων από τον ΟΗΕ υπό την καθημερινή πραγματικότητα συνέχισης των χερσαίων και αεροπορικών επιχειρήσεων κατά των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους, που δυσκολεύει δράσεις όπως μια ενδεχόμενη συμφωνία παράδοσης του οπλισμού των ανταρτικών ομάδων.

Οι δηλώσεις του Ρώσου πρωθυπουργού Ντμιτρι Μεντβέντεφ στη διάσκεψη ασφάλειας στο Μόναχο είναι πρώτη είδηση στα διεθνή mainstream media (13 Φεβρουαρίου). Ο Ρώσος πρωθυπουργός υποστήριξε ότι ο κόσμος σήμερα μέσω των πολεμικών συγκρούσεων στην Ουκρανία και στη Συρία έχει εισέλθει σε μια νέα ψυχροπολεμική περίοδο, επιβεβαιώνοντας την κατάσταση που η γεωπολιτική ανάλυση των εξελίξεων έχει εντοπίσει τουλάχιστον τα τελευταία 3 χρόνια.

Οι εξελίξεις στη Συρία, τη στιγμή που γράφεται η παρούσα ανάλυση, φαίνεται να δικαιώνουν τις πολεμικές, επιχειρησιακές και διπλωματικές επιλογές της Ρωσίας, φέρνοντας όμως σε δύσκολη θέση τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, που εκ των πραγμάτων αναγκάζονται να ακολουθήσουν. Σε αμυντικό-επιχειρησιακό επίπεδο η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώθηκε από τη δραστηριοποίηση των αμερικανικών Α-10. Σε διαπραγματευτικό επίπεδο είναι πλέον καθοριστικά αναγκαίο όλες οι πλευρές να προσεγγίσουν δημιουργικά τη διαδικασία, υπό τον σοβαρό κίνδυνο επέκτασης του εξαναγκασμού στην πείνα ακόμη μεγαλύτερου τμήματος του πληθυσμού της Συρίας, ενώ και το κύμα προσφύγων γίνεται ανεξέλεγκτο.

 

About ptisidiastima

Το blog του περιοδικού "Πτήση & Διάστημα"
This entry was posted in ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ, ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s